Hawara en het Labyrint

Waarom dit nu de interessantste plek van Egypte is

De meeste discussies in dit archief gaan over zaken die lang geleden zijn beslecht en nu opnieuw worden betwist. Hawara is anders. Hier gebeurt dit jaar daadwerkelijk iets, met scheppen in de grond, en niemand weet nog wat het gaat opleveren.

Op 7 mei 2026 bevestigde het Egyptische Ministerie van Toerisme en Oudheden, via de Fayoum Antiquities Area, de start van nieuw veldwerk bij Hawara. Een team graaft naast de lemen piramide van Amenemhat III, in het gebied waar de oude bronnen een bouwwerk plaatsen dat verschillende klassieke schrijvers indrukwekkender vonden dan de piramiden van Giza.

Dat is het nieuws. Al het andere op deze pagina is context: waarom het ertoe doet, en waarom je voorzichtig moet zijn met wat je er ondertussen over leest.

Wat de oude bronnen zeiden

Herodotus bezocht de plek in de vijfde eeuw v.Chr. en beschreef een labyrint van drieduizend kamers, half bovengronds en half eronder. Hij schreef dat hem de bovenste vertrekken werden getoond, maar dat hem de toegang tot de onderste werd geweigerd, omdat daar naar verluidt de grafkelders lagen van de koningen die het bouwden, en van de heilige krokodillen.

Strabo, Diodorus en Plinius beschrijven het ook. Dat is ongebruikelijk. Klassieke schrijvers herhaalden elkaar voortdurend, maar de hoeveelheid onafhankelijk detail hier suggereert dat meerdere van hen er echt zijn geweest.

Een bouwwerk dat vier antieke auteurs de oversteek van de Middellandse Zee waard vonden, en dat daarna vrijwel volledig verdween.

Wat er werkelijk is gevonden

Flinders Petrie groef in 1888 bij Hawara, en later nog eens. Hij vond een enorm funderingsplatform ten zuiden van de piramide, ruwweg driehonderd bij tweehonderdvijftig meter, dat hij identificeerde als de basis van het labyrint. Wat hij niet vond, was het gebouw zelf. De gangbare verklaring is dat het in de Romeinse tijd en daarna is weggehaald als bouwsteen, wat met veel Egyptische architectuur is gebeurd.

In 2008 voerde de Mataha-expeditie, een samenwerking tussen de Universiteit Gent, het Egyptische National Research Institute of Astronomy and Geophysics en kunstenaar Louis De Cordier, grondradar- en elektromagnetisch onderzoek uit ten zuiden van de piramide. Zij rapporteerden een raster van meters dikke verticale muren, die gesloten kamerachtige ruimtes vormen op een diepte van ruwweg acht tot twaalf meter, verspreid over hectares.

In 2025 publiceerde Mark Carlotto een analyse van satellietradar over het gebied, met ongewone signalen aan weerszijden van het Abdul Wahbi-kanaal ten zuiden van de piramide, die volgens hem mogelijk passen bij grote begraven structuren.

De claim die je waarschijnlijk hebt gehoord

Als je deze pagina vond na een video, ben je waarschijnlijk een metalen object in het hart van het complex tegengekomen. Het is de moeite waard om precies te zijn, want de claim is instabiel op een manier die je iets vertelt.

Afhankelijk van de bron is het object twee meter groot, of dertig tot veertig meter, of honderddertig voet. Het is een bol, of een schijf, of gewoon een object. Het ligt in het midden, of op de vierde ondergrondse verdieping. Geen twee verslagen komen overeen, en geen ervan is te herleiden tot een gepubliceerd onderzoek met een methodologie die je kunt inzien.

Samenvattingen van de stand van zaken noemen deze berichten ongeverifieerd en niet ondersteund door de reguliere egyptologie. Ik kon voor geen enkele versie van het getal een primaire bron vinden. Wat ik wel vond: het getal groeit bij elke navertelling, en dat is het handtekeningpatroon van een claim die via internet reist in plaats van via meetapparatuur.

Dat bewijst niet dat er niets is. Het betekent dat er nu niets te onderzoeken valt, en dat een specifieke gemeten claim, met een methode erbij, iets totaal anders zou zijn dan wat er nu rondgaat.

Wat nog openstaat

Waar je op moet letten

Deze pagina wordt bijgewerkt zodra de opgraving rapporteert. Waar het wachten op waard is, op volgorde van hoeveel het ons werkelijk zou vertellen: gepubliceerde diepte en stratigrafie van wat er gevonden wordt, foto's in situ in plaats van renders, onafhankelijke bevestiging door iemand buiten het opgravingsteam, en een besluit of de locatie wordt drooggelegd voordat er verder verticaal wordt gegraven.